Trong khoa h�c luật t�‘ tụng hình sự, thông thư�ng các hoạt �‘�™ng chứng minh �‘ược g�i là giai �‘oạn chứng minh. Thật ra, thuật ngữ giai �‘oạn chứng minh �‘ược sử dụng là ch�‰ �‘�‘i v�›i m�—i loại chứng cứ; Còn �‘�‘i v�›i toàn b�™ quá trình chứng minh trong vụ án hình sự thì thuật ngữ �‘ó chưa thật chuẩn xác.Thuật ngữ này quá nhấn mạnh trật tự th�i gian trong hoạt �‘�™ng chứng minh mà chưa th�ƒ hi�‡n �‘ược m�‘i quan h�‡ chặt chẽ, qua lại và logic, có tính h�‡ th�‘ng của toàn b�™ quá trình chứng minh.

��‘i v�›i m�—i chứng cứ, quá trình chứng minh g�“m các giai �‘oạn thu thập chứng cứ, ki�ƒm tra chứng cứ và �‘ánh giá chứng cứ.

1. Thu thập chứng cứ

Thu thập chứng cứ là hoạt �‘�™ng của chủ th�ƒ chứng minh phát hi�‡n, thu giữ, bảo quản các thông tin, tư li�‡u liên quan �‘ến vụ án theo các trình tự, thủ tục mà pháp luật t�‘ tụng hình sự quy �‘�‹nh.

M�—i chứng cứ �‘�u �‘ược xác �‘�‹nh bằng m�™t ngu�“n nhất �‘�‹nh. Vì vậy, có th�ƒ nói, thu thập chứng cứ thực chất là phát hi�‡n các thông tin, tư li�‡u, dấu vết liên quan �‘ến �‘�‘i tượng chứng minh (chứng cứ), thu giữ, bảo quản các ngu�“n chứa �‘ựng các thông tin, tư li�‡u �‘ó (ngu�“n chứng cứ) nhằm lưu giữ và bảo v�‡ giá tr�‹ chứng minh của các chứng cứ thu thập �‘ược trong cả quá trình giải quyết vụ án.

��ƒ �‘ảm bảo tính chính xác, khách quan của chứng cứ, vi�‡c thu thập chứng cứ phải �‘ược thực hi�‡n theo các trình tự, thủ tục mà BLTTHS quy �‘�‹nh. Theo quy �‘�‹nh của �i�u 88 B�™ luật t�‘ tụng hình sự n�ƒm 2015 thì hoạt �‘�™ng thu thập chứng cứ bao g�“m:

- Hình thức chủ �‘�™ng: Cơ quan, ngư�i có thẩm quy�n tiến hành t�‘ tụng chủ �‘�™ng tiến hành các hoạt �‘�™ng thu thập chứng cứ là tri�‡u tập ngư�i biết v� vụ án �‘�ƒ nghe h� trình bày, trưng cầu giám �‘�‹nh, tiến hành khám xét, khám nghi�‡m, yêu cầu cơ quan, t�• chức, cá nhân cung cấp tài li�‡u, �‘�“ vật, dữ li�‡u �‘i�‡n tử và các hoạt �‘�™ng �‘i�u tra khác.

Ngư�i bào chữa có quy�n gặp ngư�i mà mình bào chữa, b�‹ hại, ngư�i làm chứng và những ngư�i khác biết v� vụ án �‘�ƒ h�i, nghe h� trình bày v� những vấn �‘� liên quan �‘ến vụ án; �‘� ngh�‹ cơ quan, t�• chức, cá nhân cung cấp tài li�‡u, �‘�“ vật, dữ li�‡u �‘i�‡n tử liên quan �‘ến vi�‡c bào chữa.

- Hình thức thụ �‘�™ng: Ngư�i tham gia t�‘ tụng, cơ quan, t�• chức, cá nhân tự mình �‘ưa ra chứng cứ, �‘�“ vật, tài li�‡u, dữ li�‡u �‘i�‡n tử và trình bày các vấn �‘� liên quan �‘ến vụ án. Ngư�i có quy�n thu thập chứng cứ thu thập những chứng cứ, �‘�“ vật, tài li�‡u, dữ li�‡u �‘i�‡n tử và thông tin do ngư�i tham gia t�‘ tụng, cơ quán, t�• chức, cá nhân tự mình �‘ưa ra.

Dù theo hình thức nào thì các thông tin, tài li�‡u có liên quan �‘ến vụ án cũng phải �‘ược thu giữ �‘ưa vào h�“ sơ vụ án bằng hình thức t�‘ tụng xác �‘�‹nh. Thông thư�ng các hoạt �‘�™ng thu thập chứng cứ �‘ược ghi nhận bằng biên bản hoạt �‘�™ng t�‘ tụng theo quy �‘�‹nh của BLTTHS.

Thu thập chứng cứ là giai �‘oạn �‘ầu tiên của quả trình chứng minh. �ê bảo �‘ảm cho chứng cứ thoả mãn tính khách quan, liên quan và hợp pháp, vi�‡c thu thập chứng cứ phải tuân thủ các nguyên tắc nhất �‘�‹nh là:

- Bất kì cá nhân, cơ quan, t�• chức nào cũng có th�ƒ �‘ưa ra các tài li�‡u, �‘�“ vật và trình bày các vấn �‘� liên quan �‘ến vụ án;

- Ch�‰ những ngư�i có thẩm quy�n do pháp luật t�‘ tụng hình sự quy �‘�‹nh m�›i có quy�n thu thập chứng cứ. �ó là ngư�i có thẩm quy�n của cơ quan tiến hành t�‘ tụng hoặc cơ quan �‘ược giao nhi�‡m vụ tiến hành m�™t s�‘ hoạt �‘�™ng �‘i�u tra, ngư�i bào chữa, ngư�i bảo v�‡ quy�n lợi của b�‹ hai, �‘ương sự;

- Vi�‡c thu thập chứng cứ phải �‘ược thực hi�‡n �‘úng trình tự, thủ tục theo quy �‘�‹nh của BLTTHS. Ch�‰ �‘ược áp dụng các bi�‡n pháp thu thập chứng cứ �‘ược quy �‘�‹nh tại �i�u 88 BLTTHS n�ƒm 2015; khi thu thập các chứng cứ cụ th�ƒ phải tuân thủ các trình tự, thủ tục quy �‘�‹nh �‘�‘i v�›i các hoạt �‘�™ng t�‘ tụng tương ứng.

2. Ki�ƒm tra chứng cứ

Ki�ƒm tra chứng cứ là giai �‘oạn tiếp theo của quá trình chứng minh. Vi�‡c ki�ƒm tra chứng cứ là nhằm xác �‘�‹nh lại các thông tin, tài li�‡u thu thập �‘ược thoả mãn các thu�™c tính của nó là tính khách quan, tính liên quan và tính hợp pháp hay không? Vì vậy, tất cả các chứng cứ thu thập �‘ược trong vụ án hình sự phải �‘ược chủ th�ƒ chứng minh ki�ƒm tra m�™t cách khách quan, toàn di�‡n và kĩ lưỡng.

N�™i dung ki�ƒm tra chứng cứ �‘ược xác �‘�‹nh xuất phát từ các thu�™c tính của chứng cứ. M�—i chứng cứ �‘�u phải �‘ược ki�ƒm tra tính khách quan, tính liên quan và tính hợp pháp. Ch�‰ các thông tin, tài li�‡u thoả mãn cả ba thu�™c tính �‘ó thì m�›i �‘ược sử dụng làm chứng cứ �‘�ƒ chứng minh.

Chứng cứ �‘ược ki�ƒm tra bằng các phương pháp khác nhau. Các phương pháp ki�ƒm tra chứng cứ ph�• biến �‘ược áp dụng trong thực ti�…n là:

- Phân tích từng chứng cứ từ góc �‘�™ tính khách quan, tính liên quan cũng như tính hợp pháp �‘�ƒ khẳng �‘�‹nh thông tin, tài li�‡u thu thập �‘ược có �‘ược sử dụng làm chứng cứ không;

- So sánh, �‘�‘i chiếu các chứng cứ v�›i nhau �‘�ƒ xác �‘�‹nh các thu�™c tính của chứng cứ này hay chứng cứ khác. �ặc bi�‡t sử dụng phương pháp này �‘�ƒ ki�ƒm tra tính khách quan của chứng cứ. Thông qua so sánh các chứng cứ v�›i nhau, có th�ƒ tìm ra các mâu thuẫn cũng như tìm ra nguyên nhân của mâu thuẫn �‘ó. Vi�‡c so sánh, �‘�‘i chiếu ch�‰ thực hi�‡n �‘ược khi phân tích riêng rẽ các chứng cứ và t�•ng hợp chứng cứ lại thành h�‡ th�‘ng các chứng cứ của vụ án;

- Tiến hành các hoạt �‘�™ng thu thập thêm chứng cứ m�›i cũng như loại b� các chứng cứ �‘ã thu thập �‘ược. ��ƒ ki�ƒm tra tính khách quan trong h�i cung b�‹ can, cơ quan �‘i�u tra h�i thêm ngư�i làm chứng; thông qua chứng cứ sao chép lại, thuật lại, cơ quan �‘i�u tra thu thập chứng cứ g�‘c;

- Ki�ƒm tra chéo những chứng cứ �‘ược các bên tranh tụng thu thập; giữa các chứng cứ do cơ quan �‘i�u tra, vi�‡n ki�ƒm sát thu thập v�›i chứng cứ do ngư�i bào chữa thu thập ...

�ặc �‘i�ƒm của ki�ƒm tra chứng cứ �‘ược xác �‘�‹nh bằng nhi�‡m vụ của từng giai �‘oạn t�‘ tụng. Chứng cứ �‘ược nhi�u cơ quan tiến hành t�‘ tụng ki�ƒm tra nhi�u lần khác nhau. ��ƒ kết thúc �‘i�u tra, cơ quan �‘i�u tra phải ki�ƒm tra tất cả các chứng cứ thu thập �‘ược; �‘�ƒ quyết �‘�‹nh truy t�‘, vi�‡n ki�ƒm sát ki�ƒm tra lại chứng cứ thu thập trong giai �‘oạn �‘i�u tra; tại phiên toà, toà án ki�ƒm tra lại chứng cứ thu thập �‘ược trong các giai �‘oạn trư�›c �‘ó. Toà án ch�‰ ra bản án quyết �‘�‹nh trên cơ s�Ÿ các chứng cứ �‘ã �‘ược thẩm tra, xác minh tại phiên toà.

3. �ánh giá chứng cứ

�ánh giá chứng cứ là hoạt �‘�™ng tư duy logic của �‘i�u tra viên, ki�ƒm sát viên, thẩm phán, h�™i thẩm, ngư�i bào chữa và những ngư�i khác có thẩm quy�n trên cơ s�Ÿ các quy �‘�‹nh của pháp luật nhằm xác �‘�‹nh tính khách quan, tính liên quan, tính hợp pháp của từng chứng cứ và giá tr�‹ chứng minh của t�•ng h�p các chứng cứ �‘ã thu thập �‘ược trong vụ án hình sự.

�ánh giá chứng cứ trong vụ án hình sự là trả l�i các câu h�i: Chứng cứ cụ th�ƒ �‘ược thu thập có �‘áp ứng �‘ầy �‘ủ các thu�™c tính quy �‘�‹nh �‘�ƒ �‘ược sử dụng chứng minh không? Các chứng cứ thu thập �‘ược trong vụ án �‘ã �‘ủ �‘�ƒ xác �‘�‹nh tất cả các tình tiết của vụ án �‘�ƒ ra các quyết �‘�‹nh t�‘ tụng và giải quyết thực chất vụ án hay chưa V.V..

Là m�™t giai �‘oạn của quá trình chứng minh, �‘ánh giá chứng cứ có m�‘i quan h�‡ chặt chẽ v�›i vi�‡c thu thập và ki�ƒm tra chứng cứ. Chứng cứ ch�‰ �‘ược �‘ánh giá sau khi �‘ược thu thập; vi�‡c �‘ánh giá chứng cứ là cơ s�Ÿ �‘�ƒ thu thập thêm chứng cứ m�›i. �ánh giá chứng cứ là bi�‡n pháp �‘�ƒ ki�ƒm tra chứng cứ; �‘ánh giá t�•ng hợp các chứng cứ thu thập �‘ược cũng chính là bi�‡n pháp so sánh, �‘�‘i chiếu trong quá trình ki�ƒm tra chứng cứ V.V..

Chủ th�ƒ �‘ánh giá chứng cứ �‘ược phân thành hai nhóm trên cơ s�Ÿ pháp luật quy �‘�‹nh vi�‡c �‘ánh giá chứng cứ là quy�n hay nghĩa vụ của chủ th�ƒ �‘ó:

- Theo quy �‘�‹nh của BLTTHS n�ƒm 2015 (�i�u 15), trách nhi�‡m chứng minh t�™i phạm thu�™c v� các cơ quan, ngư�i có thẩm quy�n tiến hành t�‘ tụng. Vi�‡c �‘ánh giá chứng cứ của ngư�i có thẩm quy�n tiến hành t�‘ tụng �‘ược thực hi�‡n trong các giai �‘oạn t�‘ tụng khác nhau phụ thu�™c vào chức n�ƒng, nhi�‡m vụ của m�—i cơ quan tiến hành t�‘ tụng. Vi�‡c �‘ánh giá là �‘�™c lập nhưng liên quan chặt chẽ v�›i nhau. Vi�‡c �‘ánh giá khách quan, toàn di�‡n, �‘ầy �‘ủ chứng cứ �Ÿ giai �‘oạn t�‘ tụng trư�›c là �‘i�u ki�‡n cho vi�‡c �‘ánh giá chứng cứ �Ÿ giai �‘oạn sau; vi�‡c �‘ánh giá chứng cứ �Ÿ giai �‘oạn sau là sự ki�ƒm tra kết quả chứng minh của giai �‘oạn trư�›c. �ánh giá chứng cứ là trách nhi�‡m của ngư�i có thẩm quy�n tiến hành t�‘ tụng; kết quả �‘ánh giá chứng cứ có liên quan �‘ến quy�n hạn của cơ quan, ngư�i có thẩm quy�n tiến hành t�‘ tụng trong vi�‡c ra các quyết �‘�‹nh t�‘ tụng, giải quyết thực chất vụ án. Cho nên pháp luật �‘òi h�i những chủ th�ƒ này tuân thủ �‘ầy �‘ủ các nguyên tắc �‘ánh giá chứng cứ.

- Những ngư�i tham gia t�‘ tụng có quy�n, lợi ích hợp pháp liên quan �‘ến vi�‡c giải quyết vụ án có quy�n chứng minh nói chung và �‘ánh giá chứng cứ nói riêng �‘�ƒ bảo v�‡ quy�n, lợi ích hợp pháp của mình. BLTTHS quy �‘�‹nh các thủ tục t�‘ tụng khác nhau �‘�ƒ ngư�i tham gia t�‘ tụng sử dụng �‘ánh giá chứng cứ nhằm bảo v�‡ quy�n và lợi ích hợp pháp của mình như quy�n �‘ưa ra các yêu cầu, quy�n �‘ưa ra chứng cứ, tri�‡u tập thêm ngư�i làm chứng, tham gia tranh luận tại phiên toà, �‘ặc bi�‡t là quy�n bào chữa của b�‹ can, b�‹ cáo... Những ngư�i tham gia t�‘ tụng �‘ánh giá chứng cứ là �‘�ƒ bảo v�‡ quy�n, lợi ích hợp pháp của mình và �‘ó là quy�n của h�, cho nên pháp luật không �‘òi h�i m�™t cách chặt chẽ các �‘i�u ki�‡n, nguyên tắc �‘ánh giá �‘�‘i v�›i h�.

�ánh giá chứng cứ có ý nghĩa quan tr�ng trong vi�‡c chứng minh t�™i phạm, ngư�i phạm t�™i nói riêng và giải quyết vụ án hình sự nói chung.

- �ánh giá chứng cứ có ý nghĩa ngay �‘�‘i v�›i quá trình chứng minh và là cơ s�Ÿ quan tr�ng cho vi�‡c thu thập, ki�ƒm ưa chứng cứ. �ánh giá chứng cứ giúp cho vi�‡c xác �‘�‹nh gi�›i hạn chứng minh, cho vi�‡c �‘ưa ra và giải quyết các giả thiết trong quá trình chứng minh.

- �ánh giá chứng cứ có vai trò cực kì quan tr�ng trong xác �‘�‹nh sự thật khách quan của vụ án.

- �ánh giá chứng cứ là cơ s�Ÿ quan tr�ng �‘�ƒ cơ quan có thẩm quy�n tiến hành t�‘ tụng ra các quyết �‘�‹nh t�‘ tụng hoặc tiến hành các hoạt �‘�™ng t�‘ tụng.

- �ánh giá chứng cứ là c�ƒn cứ �‘�ƒ �‘i �‘ến các kết luận và ra các quyết �‘�‹nh giải quyết thực chất vụ án hình sự.

Nguyên tắc �‘ánh giá chứng cứ �‘ược quy �‘�‹nh trong BLTTHS và th�ƒ hi�‡n trong các �‘i�ƒm cơ bản sau �‘ây:

- �ánh giá chứng cứ �‘�™c lập và ch�‰ tuân theo pháp luật. Nguyên tắc này xuất phát từ nguyên tắc hiến �‘�‹nh v� sự �‘�™c lập xét xử của toà án. Không ai �‘ược can thi�‡p cũng như xác �‘�‹nh trư�›c giá tr�‹ chứng minh của bất kì chứng cứ nào khi �‘i�u tra viên, ki�ƒm sát viên, thẩm phán, h�™i thẩm... thực hi�‡n vi�‡c �‘ánh giá chứng cứ và có các kết luận v� vụ án. �i�u tra viên, ki�ƒm sát viên, thẩm phán, h�™i thẩm... thực hi�‡n vi�‡c �‘ánh giá chứng cứ theo ni�m tin n�™i tâm của mình.

- �ánh giá chứng cứ phải trên cơ s�Ÿ các quy �‘�‹nh của pháp luật hình sự cũng như pháp luật t�‘ tụng hình sự. Ch�‰ trên cơ s�Ÿ các quy �‘�‹nh của BLHS v� t�™i phạm và cấu thành t�™i phạm cụ th�ƒ, các quy �‘�‹nh v� trách nhi�‡m hình sự và hình phạt m�›i có th�ƒ xác �‘�‹nh �‘úng �‘ôi tượng chứng minh và gi�›i hạn chứng minh; ch�‰ trên cơ s�Ÿ các quy �‘�‹nh của BLTTHS chứng cứ m�›i bảo �‘ảm tính xác thực, tính hợp pháp và tính liên quan (khoản 1 �i�u 108 BLTTHS n�ƒm 2015).

- Chứng cứ phải �‘ược �‘ánh giá trên cơ s�Ÿ ý thức pháp luật v�›i tinh thần trách nhi�‡m cao.

- Chứng cứ phải �‘ược �‘ánh giá m�™t cách t�•ng hợp, khách quan, toàn di�‡n, �‘ầy �‘ủ m�i chứng cứ �‘ã thu thập �‘ược (khoản 2 �i�u 108 BLTTHS n�ƒm 2015). Ngư�i �‘ánh giá chứng cứ phải xem xét, �‘ánh giá toàn b�™ chứng cứ v�›i �‘ầy �‘ủ các giá tr�‹ chứng minh, không xem thư�ng hoặc quá coi tr�ng chứng cứ nào; xem xét cả chứng cứ bu�™c t�™i và chứng cứ gỡ t�™i, cả chứng cứ trực tiếp và chứng cứ gián tiếp, cả chứng cứ g�‘c và chứng cứ sao chép lại, thuật lại.

��ƒ �‘ánh giá chứng cứ m�™t cách t�•ng hợp, khách quan, toàn di�‡n và �‘ầy �‘ủ cần sử dụng phương pháp �‘ánh giá từng chứng cứ tách r�i trư�›c khi �‘ánh giá toàn b�™ chứng cứ. Hay nói cách khác, m�—i chứng cứ phải �‘ược �‘ánh giá riêng và trong m�‘i liên h�‡ v�›i nhau trên cơ s�Ÿ th�‘ng nhất là �‘�‘i tượng chứng minh của vụ án hình sự.

- Trư�›c hết chứng cứ �‘ược �‘ánh giá riêng lẻ �‘�ƒ xác �‘�‹nh tính khách quan, tính liên quan và tính hợp pháp của nó. Khi �‘ánh giá từng chứng cứ, ngư�i �‘ánh giá phải xác �‘�‹nh chứng cứ �‘ó có xác thực hay không, có liên quan �‘ến �‘�‘i tượng chứng minh hay sự ki�‡n chứng minh không và chứng cứ �‘ó có �‘ược xác �‘�‹nh bằng ngu�“n mà pháp luật quy �‘�‹nh, �‘ược thu thập theo trình tự, thủ tục pháp luật quy �‘�‹nh hay không;

- �ánh giá t�•ng hợp chứng cứ sau khi �‘ánh giá xong từng chứng cứ. Chủ th�ƒ xác �‘�‹nh giá tr�‹ chứng minh của từng chứng cứ trong m�‘i liên quan chặt chẽ v�›i nhau. Vi�‡c �‘ánh giá t�•ng hợp chứng cứ là �‘�ƒ nhằm xác �‘�‹nh �‘úng �‘ắn gi�›i hạn chứng minh và kết luận v� các vấn �‘� của vụ án.

�ánh giá từng chứng cứ và �‘ánh giá t�•ng hợp các chứng cứ của vụ án có quan h�‡ mật thiết, chặt chẽ v�›i nhau. �ánh giá từng chứng cứ là �‘i�u ki�‡n �‘�ƒ �‘ánh giá �‘úng t�•ng hợp chứng cứ của vụ án. Nếu từng chứng cứ không �‘ược �‘ánh giá chính xác, khách quan thì không th�ƒ �‘ảm bảo cho vi�‡c xác �‘�‹nh sự thật khách quan của vụ án. Tuy nhiên, khi �‘ánh giá t�•ng hợp chứng cứ thì các chứng cứ thu thập �‘ược có th�ƒ phù hợp v�›i nhau nhưng cũng có th�ƒ có những chứng cứ khác nhau, thậm chí mâu thuẫn v�›i nhau. Trong trư�ng hợp này, vi�‡c �‘ánh giá t�•ng hợp chứng cứ là nhằm lí giải cho sự khác nhau, sự mâu thuẫn �‘ó �‘�ƒ �‘i �‘ến nhận thức th�‘ng nhất, kết luận v� sự thật duy nhất �‘úng �‘ắn, khách quan v� vụ án làm cơ s�Ÿ cho vi�‡c ra bản án, các quyết �‘�‹nh giải quyết thực chất vụ án.

M�i vư�›ng mắc pháp lý liên quan �‘ến lĩnh vực t�‘ tụng hình sự v� quá trình chứng minh trong vụ án hình sự, Hãy g�i ngay: 1900.0069 �‘�ƒ �‘ược Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua t�•ng �‘ài. ��™i ngũ luật sư giàu kinh nghi�‡m trong lĩnh vực hình sự luôn sẵn sàng lắng nghe và giải �‘áp cụ th�ƒ.

Trân tr�ng./.

B�™ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật The Light

Các câu h�i thư�ng gặp

Câu h�i: Trách nhi�‡m chứng minh t�™i phạm thu�™c v� ai?

Trả l�i:

Trách nhi�‡m chứng minh t�™i phạm thu�™c v� cơ quan có thâ�‰m quyê�€n tiến hành t�‘ tụng. Ngư�i b�‹ bu�™c t�™i có quy�n nhưng không bu�™c phải chứng minh là mình vô t�™i.

Câu h�i: ��‘i tượng chứng minh trong vụ án hình sự bao g�“m những gì?

Trả l�i:

��‘i tượng chứng minh trong vụ án hình sự bao g�“m những sự ki�‡n và tình tiết khác nhau; m�—i sự ki�‡n, tình tiết nói riêng cũng như toàn b�™ vụ án �‘�u phải �‘ược nghiên cứu, làm sáng t� m�™t cách khách quan, �‘ầy �‘ủ, toàn di�‡n và chính xác.

Câu h�i: Khi �‘i�u tra, truy t�‘ và xét xử vụ án hình sự, cơ quan có thẩm quy�n tiến hành t�‘ tụng phải chứng minh những gì?

Trả l�i:

Khi �‘i�u tra, truy t�‘ và xét xử vụ án hình sự, cơ quan có thẩm quy�n tiến hành t�‘ tụng phải chứng minh:

1. Có hành vi phạm t�™i xảy ra hay không, th�i gian, �‘�‹a �‘i�ƒm và những tình tiết khác của hành vi phạm t�™i;

2. Ai là ngư�i thực hi�‡n hành vi phạm t�™i; có l�—i hay không có l�—i, do c�‘ ý hay vô ý; có n�ƒng lực trách nhi�‡m hình sự hay không; mục �‘ích, �‘�™ng cơ phạm t�™i;

3. Những tình tiết giảm nhẹ, t�ƒng nặng trách nhi�‡m hình sự của b�‹ can, b�‹ cáo và �‘ặc �‘i�ƒm v� nhân thân của b�‹ can, b�‹ cáo;

4. Tính chất và mức �‘�™ thi�‡t hại do hành vi phạm t�™i gây ra;

5. Nguyên nhân và �‘i�u ki�‡n phạm t�™i;

6. Những tình tiết khác liên quan �‘ến vi�‡c loại trừ trách nhi�‡m hình sự, mi�…n trách nhi�‡m hình sự, mi�…n hình phạt.