Luáºt sÆ° hÃ¬nh sá»±

Táº¡m Ä‘Ã¬nh chá»‰ Ä‘iá»u tra lÃ gÃ¬ ? Quy Ä‘á»‹nh má»›i vá» táº¡m Ä‘Ã¬nh chá»‰ Ä‘iá»u tra

Tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra là tạm ngừng vi�‡c �‘i�u tra �‘�‘i v�›i vụ án hoặc �‘�‘i v�›i từng b�‹ can trong m�™t th�i gian nhất �‘�‹nh (�i�u 229 B�™ luật t�‘ tụng hình sự n�ƒm 2015). Bài viết phân tích và làm sáng t� quy �‘�‹nh pháp luật t�‘ tụng hình sự v� tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra, cụ th�ƒ:

1. Quy �‘�‹nh v� tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra

C�ƒn cứ theo quy �‘�‹nh tại �i�u 229 B�™ luật t�‘ tụng hình sự 2015, tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra vụ án hình sự �‘ược quy �‘�‹nh như sau:

1. Cơ quan �‘i�u tra ra quyết �‘�‹nh tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra khi thu�™c m�™t trong các trư�ng hợp:

a) Khi chưa xác �‘�‹nh �‘ược b�‹ can hoặc không biết rõ b�‹ can �‘ang �Ÿ �‘âu nhưng �‘ã hết th�i hạn �‘i�u tra vụ án. Trư�ng hợp không biết rõ b�‹ can �‘ang �Ÿ �‘âu, Cơ quan �‘i�u tra phải ra quyết �‘�‹nh truy nã trư�›c khi tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra;

b) Khi có kết luận giám �‘�‹nh tư pháp xác �‘�‹nh b�‹ can b�‹ b�‡nh tâm thần hoặc b�‡nh hi�ƒm nghèo thì có th�ƒ tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra trư�›c khi hết th�i hạn �‘i�u tra;

c) Khi trưng cầu giám �‘�‹nh, yêu cầu �‘�‹nh giá tài sản, yêu cầu nư�›c ngoài tương trợ tư pháp chưa có kết quả nhưng �‘ã hết th�i hạn �‘i�u tra. Trong trư�ng hợp này, vi�‡c giám �‘�‹nh, �‘�‹nh giá tài sản, tương trợ tư pháp vẫn tiếp tục �‘ược tiến hành cho �‘ến khi có kết quả.

2. Trư�ng hợp vụ án có nhi�u b�‹ can mà lý do tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra không liên quan �‘ến tất cả b�‹ can thì có th�ƒ tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra �‘�‘i v�›i từng b�‹ can.

3. Trong th�i hạn 02 ngày k�ƒ từ ngày ra quyết �‘�‹nh tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra, Cơ quan �‘i�u tra phải gửi quyết �‘�‹nh này cho Vi�‡n ki�ƒm sát cùng cấp, b�‹ can, ngươ�€i ba�€o chư�ƒa hoặc ngư�i �‘ại di�‡n của b�‹ can; thông báo cho b�‹ hại, �‘ương sự và ngư�i bảo v�‡ quy�n lợi của h�.

2. Quy �‘�‹nh pháp luật v� tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra

Trong quá trình �‘i�u tra cũng như khi �‘ã hết th�i hạn �‘i�u tra, nếu có những c�ƒn cứ sau �‘ây thì cơ quan �‘i�u tra ra quyết �‘�‹nh tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra:

- Khi hết th�i hạn �‘i�u tra nhưng chưa xác �‘�‹nh �‘ược b�‹ can hoặc không biết rõ b�‹ can �‘ang �Ÿ �‘âu. �ây là trư�ng hợp cơ quan �‘i�u tra �‘ã xin gia hạn và sử dụng hết th�i hạn �‘i�u tra vụ án mà vẫn không xác �‘�‹nh �‘ược ai là b�‹ can thì phải quyết �‘�‹nh tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra. Còn trư�ng hợp không biết rõ b�‹ can �‘ang �Ÿ �‘âu thì cơ quan �‘i�u tra phải ra quyết �‘�‹nh truy nã b�‹ can trư�›c khi ra quyết �‘�‹nh tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra (Xem: �i�u 231 B�™ luật t�‘ tụng hình sự n�ƒm 2015).

- Khi có kết luận giám �‘�‹nh tư pháp xác �‘�‹nh b�‹ can b�‹ b�‡nh tâm thần hoặc b�‡nh hi�ƒm nghèo. Trư�ng hợp này cơ quan �‘i�u tra có th�ƒ tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra trư�›c khi hết th�i hạn �‘i�u tra.

- Khi trưng cầu giám �‘�‹nh, yêu cầu �‘�‹nh giá tài sản, yêu cầu nư�›c ngoài tương trợ tư pháp chưa có kết quả nhưng �‘ã hết th�i hạn �‘i�u tra. Trong trư�ng hợp này, vi�‡c giám �‘�‹nh, �‘�‹nh giá tài sản, tương trợ tư pháp vẫn tiếp tục �‘ược tiến hành cho �‘ến khi có kết quả.

Trong vụ án có nhi�u b�‹ can mà lí do tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra không liên quan �‘ến tất cả các b�‹ can thì có th�ƒ tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra �‘�‘i v�›i từng b�‹ can.

Khi ra quyết �‘�‹nh tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra, cơ quan �‘i�u tra phải gửi quyết �‘�‹nh này cho vi�‡n ki�ƒm sát cùng cấp, b�‹ can, ngư�i bào chữa hoặc ngư�i �‘ại di�‡n của b�‹ can; thông báo cho b�‹ hại, �‘ương sự và ngư�i bảo v�‡ quy�n lợi của h� trừ trư�ng hợp không biết rõ b�‹ can �‘ang �Ÿ �‘âu.

2. M�™t s�‘ ý nghĩa của vi�‡c tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra

Ý nghĩa của vi�‡c quy �‘�‹nh v� tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra là nhằm hạn chế t�‘i �‘a khả n�ƒng kéo dài th�i hạn �‘i�u tra khi không cần thiết, �‘�“ng th�i khắc phục vi�‡c lạm dụng th�i hạn �‘i�u tra.

Quy �‘�‹nh v� tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra còn nhằm khắc phục hi�‡n tượng quá tải, t�“n �‘�™ng án �Ÿ khâu �‘i�u tra khi có những yếu t�‘ bất khả kháng, �‘�ƒ giảm b�›t nhu cầu sử dụng lực lượng �‘i�u tra và giảm t�‘i �‘a những chi phí vật chất không cần thiết cho hoạt �‘�™ng t�‘ tụng này.

Mặt khác, tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra còn là m�™t giải pháp có ý nghĩa chủ �‘�™ng trong vi�‡c �‘� phòng những oan sai có th�ƒ xảy ra trong thực ti�…n �‘i�u tra.

Vi�‡c tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra sẽ giúp cơ quan �‘i�u tra giảm b�›t khả n�ƒng phải xin gia hạn �‘i�u tra, khi không cần thiết phải kéo dài th�i hạn ch� �‘ợi �‘�ƒ tiến hành các hoạt �‘�™ng �‘i�u tra cần thiết.

�i�u luật quy �‘�‹nh những trư�ng hợp tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra, những �‘i�u ki�‡n �‘�ƒ tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra và trình tự, thủ tục thực hi�‡n vi�‡c tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra. C�ƒn cứ vào những quy �‘�‹nh trong �i�u luật thì tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra �‘ược thực hi�‡n khi có m�™t trong hai trư�ng hợp sau �‘ây:Khi b�‹ can b�‹ b�‡nh tâm thần hoặc b�‡nh hi�ƒm nghèo khác;Trong trư�ng hợp chưa xác �‘�‹nh �‘ược b�‹ can hoặc không biết rõ b�‹ can �‘ang �Ÿ �‘âu mà �‘ã hết th�i hạn �‘i�u tra.

4. �ình ch�‰ �‘i�u tra là gì?

�ình ch�‰ �‘i�u tra là m�™t trong hai hình thức kết thúc hoạt �‘�™ng �‘i�u tra khi có những lý do và c�ƒn cứ theo quy �‘�‹nh của pháp luật mà n�™i dung của nó là dựa trên những lý do và c�ƒn cứ nhất �‘�‹nh chấm dứt m�i hoạt �‘�™ng nhằm phát hi�‡n, thu thập, ki�ƒm tra, �‘ánh giá những thông tin dùng làm chứng cứ �‘�ƒ giải quyết vụ án hình sự.

�i�u 230. �ình ch�‰ �‘i�u tra

1. Cơ quan �‘i�u tra ra quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra khi thu�™c m�™t trong các trư�ng hợp:

a) Có m�™t trong các c�ƒn cứ quy �‘�‹nh tại khoản 2 �i�u 155 và �i�u 157 của B�™ luật này hoặc co� c�ƒn cư� quy �‘�‹nh tại �iê�€u 16 ho�ƒ̣c �iê�€u 29 ho�ƒ̣c khoa�‰n 2 �iê�€u 91 cu�‰a Bộ luật hi�€nh sự;

b) �ã hết th�i hạn �‘i�u tra vụ án mà không chứng minh �‘ược b�‹ can �‘ã thực hi�‡n t�™i phạm.

2. Quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra ghi rõ th�i gian, �‘�‹a �‘i�ƒm ra quyết �‘�‹nh, lý do và c�ƒn cứ �‘ình ch�‰ �‘i�u tra, vi�‡c hủy b� bi�‡n pháp ng�ƒn chặn, bi�‡n pháp cưỡng chế, trả lại tài li�‡u, �‘�“ vật �‘ã tạm giữ (nếu có), vi�‡c xử lý vật chứng và những vấn �‘� khác có liên quan.

Trư�ng hợp vụ án có nhi�u b�‹ can mà c�ƒn cứ �‘�ƒ �‘ình ch�‰ �‘i�u tra không liên quan �‘ến tất cả b�‹ can thì có th�ƒ �‘ình ch�‰ �‘i�u tra �‘�‘i v�›i từng b�‹ can.

3. Trong th�i hạn 15 ngày k�ƒ từ ngày nhận �‘ược quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra kèm theo h�“ sơ vụ án của Cơ quan �‘i�u tra, nếu thấy quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra có c�ƒn cứ thì Vi�‡n ki�ƒm sát phải trả lại h�“ sơ vụ án cho Cơ quan �‘i�u tra �‘�ƒ giải quyết theo thẩm quy�n; nếu thấy quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra không có c�ƒn cứ thì hủy b� quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra và yêu cầu Cơ quan �‘i�u tra phục h�“i �‘i�u tra; nếu thấy �‘ủ c�ƒn cứ �‘�ƒ truy t�‘ thì hủy b� quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra và ra quyết �‘�‹nh truy t�‘ theo th�i hạn, trình tự, thủ tục quy �‘�‹nh tại B�™ luật này.

5. Các trư�ng hợp �‘ình ch�‰ �‘i�u tra theo quy �‘�‹nh của B�™ luật t�‘ tụng hình sự

+ M�™t là, ngư�i b�‹ hại rút yêu cầu kh�Ÿi t�‘ �‘�‘i v�›i nhũng vụ án ch�‰ kh�Ÿi t�‘ theo yêu cầu của ngư�i b�‹ hại. Theo quy �‘�‹nh tại khoản 2 �i�u 155 B�™ luật t�‘ tụng hình sự (Kh�Ÿi t�‘ vụ án hình sự theo yêu cầu của ngư�i b�‹ hại), �‘�‘i v�›i những vụ án chí kh�Ÿi t�‘ theo yêu cầu của ngư�i b�‹ hại thì vụ án phải �‘ược �‘ình ch�‰ khi ngư�i b�‹ hại rút yêu cầu kh�Ÿi t�‘;

+ Hai là, Thứ hai, có c�ƒn cứ không �‘ược kh�Ÿi t�‘ vụ án hình sự. Khi trong quá trình �‘i�u tra, cơ quan �‘i�u tra phát hi�‡n và xác �‘�‹nh: có c�ƒn cứ không �‘ược kh�Ÿi t�‘ vụ án hình sự theo �i�u 157 của B�™ luật t�‘ tụng hình sự;

+ Ba là, khi �‘ã hết th�i hạn �‘i�u tra mà không chứng minh �‘ược b�‹ can �‘ã thực hi�‡n t�™i phạm. Hết th�i hạn �‘i�u tra �‘ược hi�ƒu là hết th�i hạn �‘ã gia hạn lần cu�‘i cùng theo luật �‘�‹nh.

+ B�‘n là, �‘i�u luật quy �‘�‹nh khi �‘ình ch�‰ �‘i�u tra, cơ quan �‘i�u tra phải làm bản kết luận �‘i�u tra và quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra.

Lưu ý:

+ �ình ch�‰ �‘i�u tra là kết cục của m�™t quá trình hoạt �‘�™ng �‘i�u tra, khi xuất hi�‡n lý do khách quan theo quy �‘�‹nh của pháp luật không th�ƒ xử lý hình sự �‘�‘i v�›i ngư�i thực hi�‡n hành vi (khi ngư�i b�‹ hại rút yêu cầu kh�Ÿi t�‘) hoặc do khả n�ƒng chủ quan của cơ quan �‘i�u tra, bằng các hoạt �‘�™ng �‘i�u tra không th�ƒ chứng minh �‘uợc hành vi phạm t�™i khi th�i hạn �‘i�u tra �‘ã hết và theo quy �‘�‹nh của pháp luật phải ngừng các hoạt �‘�™ng �‘ó. Khác v�›i tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra, vi�‡c dừng các hoạt �‘�™ng �‘i�ƒu tra �Ÿ �‘ây không có ý nghĩa tạm th�i mà là kết thúc hoạt �‘�™ng �‘i�u tra.

+ Quy �‘�‹nh v� �‘ình ch�‰ �‘i�u tra còn nhằm khắc phục những sai lầm có th�ƒ xảy ra trong quá trình nhận thức �‘ánh giá những tình tiết khách quan v� vụ vi�‡c xảy ra mang dấu hi�‡u vụ án hình sự…

+ Quy �‘�‹nh v� �‘ình ch�‰ �‘i�u tra có ý nghĩa xã h�™i sâu sắc �Ÿ ch�— thiết lập sự công bằng cần thiết giữa lợi ích công và lợi ích riêng của cá nhân con ngư�i (ngư�i b�‹ hại, ngư�i b�‹ kh�Ÿi t�‘); là xác lập m�™t trong những gi�›i hạn cần thiết của quá trình �‘i�u tra (v� mặt th�i gian).

6. Vi�‡c áp dụng th�i hi�‡u �‘�‘i v�›i các vụ án �‘ang tạm �‘ình ch�‰ �‘�ƒ làm c�ƒn cứ �‘ình ch�‰...

Theo quy �‘�‹nh tại khoản 1 �i�u 230 BLTTHS, vi�‡c �‘ình ch�‰ �‘i�u tra �‘ược thực hi�‡n trong các trư�ng hợp sau �‘ây:
- Có m�™t trong các c�ƒn cứ quy �‘�‹nh tại khoản 2 �i�u 155 và �i�u 157 của B�™ luật này hoặc co� c�ƒn cư� quy �‘�‹nh tại �iê�€u 16 ho�ƒ̣c �iê�€u 29 ho�ƒ̣c khoa�‰n 2 �iê�€u 91 cu�‰a Bộ luật hi�€nh sự;
- Khi �‘ã hết th�i hạn �‘i�u tra vụ án hình sự mà không chứng minh �‘ược b�‹ can �‘ã thực hi�‡n t�™i phạm.
Trong khi �‘ó, theo quy �‘�‹nh tại khoản 1 �i�u 229 BLTTHS, vi�‡c tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra �‘ược Cơ quan �‘i�u tra quyết �‘�‹nh khi thu�™c m�™t trong các trư�ng hợp:
- Khi chưa xác �‘�‹nh �‘ược b�‹ can hoặc không biết rõ b�‹ can �‘ang �Ÿ �‘âu nhưng �‘ã hết th�i hạn �‘i�u tra vụ án. Trư�ng hợp không biết rõ b�‹ can �‘ang �Ÿ �‘âu, Cơ quan �‘i�u tra phải ra quyết �‘�‹nh truy nã trư�›c khi tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra;
- Khi có kết luận giám �‘�‹nh tư pháp xác �‘�‹nh b�‹ can b�‹ b�‡nh tâm thần hoặc b�‡nh hi�ƒm nghèo thì có th�ƒ tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra trư�›c khi hết th�i hạn �‘i�u tra;
- Khi trưng cầu giám �‘�‹nh, yêu cầu �‘�‹nh giá tài sản, yêu cầu nư�›c ngoài tương trợ tư pháp chưa có kết quả nhưng �‘ã hết th�i hạn �‘i�u tra. Trong trư�ng hợp này, vi�‡c giám �‘�‹nh, �‘�‹nh giá tài sản, tương trợ tư pháp vẫn tiếp tục �‘ược tiến hành cho �‘ến khi có kết quả.
��“ng th�i theo quy �‘�‹nh tại khoản 2 �i�u 27 BLHS n�ƒm 2015, th�i hi�‡u truy cứu trách nhi�‡m hình sự �‘ược tính như sau: 05 n�ƒm �‘�‘i v�›i t�™i phạm ít nghiêm tr�ng; 10 n�ƒm �‘�‘i v�›i t�™i phạm nghiêm tr�ng; 15 n�ƒm �‘�‘i v�›i t�™i phạm rất nghiêm tr�ng; 20 n�ƒm �‘�‘i v�›i t�™i phạm �‘ặc bi�‡t nghiêm tr�ng
Khoản 3 �i�u 27 BLHS n�ƒm 2015 quy �‘�‹nh trong th�i hạn quy �‘�‹nh tại khoản 2 �i�u 27, �‘�‘i v�›i trư�ng hợp ngư�i phạm t�™i c�‘ tình tr�‘n tránh và �‘ã có quyết �‘�‹nh truy nã thì th�i hi�‡u tính lại k�ƒ từ khi ngư�i �‘ó ra �‘ầu thú hoặc b�‹ bắt giữ.
Như vậy, c�ƒn cứ vào các quy �‘�‹nh nêu trên, có th�ƒ xác �‘�‹nh vi�‡c áp dụng th�i hi�‡u �‘�‘i v�›i vụ án b�‹ tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra �‘ược thực hi�‡n theo quy �‘�‹nh tại khoản 2, khoản 3 �i�u 27 BLHS n�ƒm 2015. ��‘i v�›i trư�ng hợp tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra nhưng �‘ã hết th�i hi�‡u truy cứu TNHS thì Cơ quan �‘i�u tra phải ra quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra.
2. Vi�‡c phục h�“i �‘i�u tra theo quy �‘�‹nh tại khoản 1 �i�u 235 BLTTHS ch�‰ �‘ược thực hi�‡n khi có lý do �‘�ƒ hủy b� quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra hoặc quyết �‘�‹nh tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra nếu chưa hết th�i hi�‡u truy cứu trách nhi�‡m hình sự. Như vậy, khi �‘ã hết th�i hi�‡u truy cứu TNHS, Cơ quan �‘i�u tra phải ra quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra theo quy �‘�‹nh tại khoản 1 �i�u 230 và khoản 5 �i�u 157 BLTTHS.

M�i vư�›ng mắc pháp lý liên quan �‘ến lĩnh vực t�‘ tụng hình sự v� �‘i�u tra vụ án hình sự, Hãy g�i ngay: 1900.0069 �‘�ƒ �‘ược Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua t�•ng �‘ài. ��™i ngũ luật sư giàu kinh nghi�‡m trong lĩnh vực hình sự luôn sẵn sàng lắng nghe và giải �‘áp cụ th�ƒ.

Trân tr�ng./.

B�™ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật The Light

Các câu h�i thư�ng gặp

Câu h�i: Quy �‘�‹nh v� tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra

Trả l�i:

1. Cơ quan �‘i�u tra ra quyết �‘�‹nh tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra khi thu�™c m�™t trong các trư�ng hợp:

Câu h�i: M�™t s�‘ ý nghĩa của vi�‡c tạm �‘ình ch�‰ �‘i�u tra

Trả l�i:

Câu h�i: �ình ch�‰ �‘i�u tra là gì?

Trả l�i:

1. Cơ quan �‘i�u tra ra quyết �‘�‹nh �‘ình ch�‰ �‘i�u tra khi thu�™c m�™t trong các trư�ng hợp:

b) �ã hết th�i hạn �‘i�u tra vụ án mà không chứng minh �‘ược b�‹ can �‘ã thực hi�‡n t�™i phạm.