Các tình tiết t�ƒng nặng, giảm nhẹ trách nhi�‡m hình sự là m�™t trong những c�ƒn cứ quan tr�ng �‘�ƒ Tòa án quyết �‘�‹nh m�™t mức hình phạt cụ th�ƒ �‘�‘i v�›i ngư�i phạm t�™i. ��ƒ có th�ƒ quyết �‘�‹nh m�™t mức hình phạt phù hợp tương xứng v�›i tính chất, mức �‘�™ nguy hi�ƒm của hành vi phạm t�™i thì cần hi�ƒu rõ và �‘ảm bảo vi�‡c áp dụng mang tính trừng phạt, r�ƒn �‘e nhưng �‘�“ng th�i mang tính giáo dục, cảm hóa �‘�‘i v�›i ngư�i phạm t�™i.

B�™ luật Hình sự 2015 �‘ã �‘ược sửa �‘�•i, b�• sung n�ƒm 2017 quy �‘�‹nh 22 tình tiết giảm nhẹ trách nhi�‡m hình sự tại khoản 1 �i�u 51. Cùng v�›i �‘ó là các �‘i�u ki�‡n khi áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhi�‡m hình sự.

Các tình tiết nào �‘ược coi là “tình tiết giảm nhẹ trách nhi�‡m hình sự” theo quy �‘�‹nh pháp luật?

�i�u 51 B�™ luật Hình sự 2015 �‘ã �‘ược sửa �‘�•i, b�• sung n�ƒm 2017 quy �‘�‹nh:

1. Các tình tiết sau �‘ây là tình tiết giảm nhẹ trách nhi�‡m hình sự:

a) Ngư�i phạm t�™i �‘ã ng�ƒn chặn hoặc làm giảm b�›t tác hại của t�™i phạm;

b) Ngư�i phạm t�™i tự nguy�‡n sửa chữa, b�“i thư�ng thi�‡t hại hoặc khắc phục hậu quả;

c) Phạm t�™i trong trư�ng hợp vượt quá gi�›i hạn phòng v�‡ chính �‘áng;

d) Phạm t�™i trong trư�ng hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;

�‘) Phạm t�™i trong trư�ng hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ ngư�i phạm t�™i;

e) Phạm t�™i trong trư�ng hợp b�‹ kích �‘�™ng v� tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra;

g) Phạm t�™i vì hoàn cảnh �‘ặc bi�‡t khó kh�ƒn mà không phải do mình tự gây ra;

h) Phạm t�™i nhưng chưa gây thi�‡t hại hoặc gây thi�‡t hại không l�›n;

i) Phạm t�™i lần �‘ầu và thu�™c trư�ng hợp ít nghiêm tr�ng;

k) Phạm t�™i vì b�‹ ngư�i khác �‘e doạ hoặc cưỡng bức;

l) Phạm t�™i trong trư�ng hợp b�‹ hạn chế khả n�ƒng nhận thức mà không phải do l�—i của mình gây ra;

m) Phạm t�™i do lạc hậu;

n) Ngư�i phạm t�™i là phụ nữ có thai;

o) Ngư�i phạm t�™i là ngư�i �‘ủ 70 tu�•i tr�Ÿ lên;

p) Ngư�i phạm t�™i là ngư�i khuyết tật nặng hoặc khuyết tật �‘ặc bi�‡t nặng;

q) Ngư�i phạm t�™i là ngư�i có b�‡nh b�‹ hạn chế khả n�ƒng nhận thức hoặc khả n�ƒng �‘i�u khi�ƒn hành vi của mình;

r) Ngư�i phạm t�™i tự thú;

s) Ngư�i phạm t�™i thành khẩn khai báo hoặc �ƒn n�ƒn h�‘i cải;

t) Ngư�i phạm t�™i tích cực giúp �‘ỡ các cơ quan có trách nhi�‡m phát hi�‡n hoặc �‘i�u tra t�™i phạm

u) Ngư�i phạm t�™i �‘ã lập công chu�™c t�™i;

v) Ngư�i phạm t�™i là ngư�i có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến �‘ấu, h�c tập hoặc công tác;

x) Ngư�i phạm t�™i là cha, mẹ, vợ, ch�“ng, con của li�‡t sĩ, ngư�i có công v�›i cách mạng.

Ngoài ra, khi quyết �‘�‹nh hình phạt, Tòa án có th�ƒ coi �‘ầu thú hoặc “tình tiết khác” là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án. Trong �‘ó, c�ƒn cứ �i�ƒm 5 Mục I Công v�ƒn 212/TANDTC-PC n�ƒm 2019 và Ngh�‹ quyết 01/2000/NQ-H�TP thì các "tình tiết khác" bao g�“m:

- Vợ, ch�“ng, cha, mẹ, con, anh, ch�‹, em ru�™t b�‹ cáo là ngư�i có công v�›i nư�›c hoặc có thành tích xuất sắc �‘ược Nhà nư�›c tặng m�™t trong các danh hi�‡u vinh dự như: anh hùng lao �‘�™ng, anh hùng lực lượng vũ trang, bà mẹ Vi�‡t Nam anh hùng, ngh�‡ sỹ nhân dân, ngh�‡ sĩ ưu tú, nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú, thầy thu�‘c nhân dân, thầy thu�‘c ưu tú hoặc các danh hi�‡u cao quý khác theo quy �‘�‹nh của Nhà nư�›c:

- B�‹ cáo có anh, ch�‹, em ru�™t là li�‡t sỹ;

- B�‹ cáo là ngư�i tàn tật do b�‹ tai nạn trong lao �‘�™ng hoặc trong công tác, có tỷ l�‡ thương tật từ 31 % tr�Ÿ lên;

- Ngư�i b�‹ hại cũng có l�—i;

- Thi�‡t hại do l�—i của ngư�i thứ ba;

- Gia �‘ình b�‹ cáo sửa chữa, b�“i thư�ng thi�‡t hại thay cho b�‹ cáo;

- Ngư�i b�‹ hại hoặc �‘ại di�‡n hợp pháp của ngư�i b�‹ hại xin giảm nhẹ hình phạt cho b�‹ cáo trong trư�ng hợp ch�‰ gây t�•n hại v� sức khoẻ của ngư�i b�‹ hại, gây thi�‡t hại v� tài sản;

- Phạm t�™i trong trư�ng hợp vì phục vụ yêu cầu công tác �‘�™t xuất như �‘i ch�‘ng bão, lụt, cấp cứu.

Và trong từng trư�ng hợp cụ th�ƒ và hoàn cảnh cụ th�ƒ của ngư�i phạm t�™i mà Tòa án còn có th�ƒ coi các tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ trong bản án.