Hà N�™i là thủ �‘ô của �‘ất nư�›c, nơi mà �‘ất thì chật còn ngư�i thì �‘ông nên vấn �‘� giải quyết tranh chấp �‘ất �‘ai qua thực ti�…n �Ÿ Hà N�™i luôn �‘ược cả nư�›c quan tâm.

Tình hình �‘ất �‘ai trên �‘�‹a bàn Hà N�™i

Hà N�™i có 9 quân, 5 huy�‡n v�›i 125 phư�ng và 99 xã, 5 th�‹ trấn. Theo s�‘ li�‡u th�‘ng kê n�ƒm 2000 và 2001 thì t�•ng di�‡n tích �‘ất tự nhiên của thành ph�‘ là 92,047,45 ha. Tính bình quân theo �‘ầu ngư�i là 346,83 m2/ngư�i, �‘ất bình quân 97,22 m2/ngư�i.

Các dạng tranh chấp �‘ất �‘ai thư�ng thấy �Ÿ Hà N�™i

�ž các quận n�™i thành:

• Nhà thuê hợp �‘�“ng v�›i xí nghi�‡p quản lý nhà.
• Dạng nhà tư nhưng chưa �‘ược cấp giấy chứng nhận quy�n sử hữu nhà và quy�n sử dụng �‘ất.
• Tranh chấp quy�n sử dụng �‘ất giữa các h�™ thuê nhà nhà nư�›c v�›i các h�™ nhà tư.
• Tranh chấp quy�n �‘ược thuê �‘ất của các sự án (loại tranh chấp m�›i).

�ž các huy�‡n ngoại thành:

• Tranh chấp l�‘i �‘i, ngõ xóm, ranh gi�›i �‘ất �Ÿ, �‘ất vư�n giữa hai bên h�™ li�n k�.
• Tranh chấp quy�n sử dụng �‘ất �Ÿ.
• Tranh chấp �‘ất nông nghi�‡p phân chia theo Ngh�‹ �‘�‹nh 64/CP.
• Tranh chấp �‘òi lại �‘ất cũ trư�›c �‘ây �‘ã vào HTX, tập �‘oàn sản xuất nay �‘ã giải th�ƒ, chính quy�n giao cho ngư�i khác sử dụng.
• Chủ cũ �‘òi lại ru�™ng �‘ất �‘�‘i v�›i ngư�i mượn, nay ngư�i mượn lại cho thuê hoặc bán.
• Những ngư�i không �Ÿ �‘�‹a phương nay v� quê �‘òi lại �‘ất ông cha �‘�ƒ lại.
• Anh, ch�‹, em �‘òi tranh chấp �‘ất thừa kế.
• …

Tình hình giải quyết tranh chấp �‘ất �‘ai �Ÿ Hà N�™i

Hòa giải

Hòa giải là bi�‡n pháp giải quyết tranh chấp �‘ất �‘ai �‘ược m�i ngư�i ưa chu�™ng, nhưng ch�‰ áp dụng v�›i những vụ vi�‡c �‘ơn giản. Hòa giải �‘ược thực hi�‡n theo quy �‘�‹nh của Luật �‘ất �‘ai n�ƒm 2013.

Kết quả �‘i�u tra xã h�™i h�c v� h�™ gia �‘ình và quy�n sử dụng �‘ất �Ÿ Hà N�™i của Vi�‡n Nghiên cứu khoa h�c pháp lý – B�™ Tư pháp cho thấy: Giải pháp ph�• biến nhất mà các bên lựa ch�n là thương lượng v�›i nhau (chiếm 79,8%). Thứ hai là yêu cầu chính quy�n can thi�‡p. Thứ ba là hòa giải có sự có mặt của ngư�i thứ ba. Ngư�i dân khu vực n�™i thành thiên v� bi�‡n pháp hòa giải thông qua thương lượng hoặc sự có mặt của ngư�i thứ ba. Còn ngư�i dân ngoại thành lại tin cậy hơn v�›i sự can thi�‡p của chính quy�n.

Trong nhưng n�ƒm gần �‘ây nhìn chung tình hình tranh chấp �‘ất �‘ai �Ÿ Hà N�™i có chi�u hư�›ng gia t�ƒng. Tranh chấp chủ yếu là v� quy�n sử dụng �‘ất, tranh chấp do lấn chiếm, tranh chấp l�‘i �‘i chung giữa các h�™ gần k�,… Còn �Ÿ ngoại thành thư�ng gặp nhất là tranh chấp �‘òi lại �‘ất mà Nhà nư�›c �‘ã quản lý và giao cho ngư�i khác sử dụng.,… Nói chung là tranh chấp gì thì tranh chấp �‘ất �‘ai luôn là tranh chấp phức tạp và khó giải quyết nhất.

Tuy nhiên, dù khó kh�ƒn nhưng kết quả thành công lại luôn �Ÿ mức cao. Theo s�‘ li�‡u trong 3 n�ƒm (2000 – 2002), tỷ l�‡ hòa giải thành các tranh chấp v� �‘ất �‘ai, nhà �Ÿ trên �‘�‹a bàn thành phó �‘ạt gần 75%. Trong �‘ó huy�‡n Thanh Trì, huy�‡n Từ Liêm, huy�‡n Gia Lâm, quận ��‘ng �a, quận Thanh Xuân, quận Cầu Giấy,… là những quận, huy�‡n �‘ạt tỷ l�‡ hòa giải trên 75%.

UBND

Qua th�‘ng kê tình hình giải quyết tranh chấp �‘ất �‘ai của m�™t s�‘ huy�‡n �Ÿ Hà N�™i cho thấy mặc dù có nhi�u c�‘ gắng song tỷ l�‡ giải quyết tranh chấp �‘ất �‘ai của UBND các quận, huy�‡n trên thành ph�‘ chưa cao (từ 40% – 70%). Còn tình trạng ch�“ng chéo v� thẩm quy�n giải quyết tranh chấp giữa UBND v�›i TAND. Nhi�u trư�ng hợp UBND không giải quyết dứt �‘i�ƒm các tranh chấp, dây dưa kéo dài dẫn �‘ến các bên tranh chấp mâu thuẫn gay gắt, �‘ánh nhau,chửi b�›i làm mất trật tự an ninh chung, sứt mẻ tình cảm.

TAND

Theo s�‘ li�‡u th�‘ng kê của V�ƒn phòng TAND t�‘i cao trong n�ƒm 2001, các TAND  �‘ã thụ lý �‘�ƒ giải quyết theo tình trạng sơ thẩm 58,979 vụ án dân sự nói chung và giải quyết �‘ược 46,299 vụ.

Trong những n�ƒm gần �‘ây tình hình tranh chấp quy�n sử dụng �‘ất trên �‘�‹a bàn thành ph�‘ chủ yếu là: Tranh chấp v� hợp �‘�“ng chuy�ƒn �‘�•i quy�n sử dụng �‘ất, hợp �‘�“ng chuy�ƒn nhượng quy�n sử dụng �‘ất và tranh chấp �‘òi �‘ất cho mượn, cho sử dụng nh�, lấn chiếm �‘ất �‘ai,…

N�ƒm 2002, TAND xét xử phúc thẩm: 100% tranh chấp v� quy�n sử dụng �‘ất giải quyết, 73% v� hợp �‘�“ng chuy�ƒn nhượng quy�n sử dụng �‘ất, 70% �‘òi �‘ất cho mượn, cho �Ÿ nh�, lấn chiếm �‘ất,… Kết quả này cho thấy các vụ án tranh chấp �‘ất �‘ai thụ lý tại TAND quận, huy�‡n ngày m�™t gia t�ƒng.

Giải quyết tranh chấp �‘ất �‘ai qua thực ti�…n �Ÿ Hà N�™i cho ta thấy rằng mâu thuẫn, tranh chấp �‘ất �‘ai luôn là vấn �‘� muôn thu�Ÿ. �ất �‘ai không sinh ra, con ngư�i lại ngày m�™t nhi�u lên tin rằng sự tranh chấp sẽ ngày m�™t phức tạp và khó kh�ƒn hơn nữa.